Hangi Bölüm Mezunları Kendi Alanında Çalışıyor?

Üniversiteyi bitirdin, diplomanı aldın. Okuduğun alanla ilgili bir işte çalışma ihtimalin ne kadar? TÜİK'in mezunları SGK kayıtlarından takip eden verisine göre bu oran, hangi alanı okuduğuna bağlı olarak %21 ile %80 arasında değişiyor. Bu yazıda lisansta 10, ön lisansta 9 alanı tek tek karşılaştırıyoruz.

Bu konuyu Eğitim Gurmesi Akademi ile birlikte bir videoda da anlattık:

5:34

Kendi alanında çalışma oranı neyi ölçüyor?

TÜİK her yıl üniversite mezunlarını idari kayıtlardan izliyor: mezuniyet bilgisi YÖKSİS'ten, çalışma bilgisi SGK'dan geliyor. Yani bu bir anket değil, kayıtlardan yapılan bir sayım. 2025 verisi, 2015-2024 arasında mezun olmuş kişileri kapsıyor.

"Kendi alanında çalışma" (TÜİK'in deyişiyle alanla uyumlu meslek grubunda çalışma) şunu soruyor: Mezunun yaptığı iş, okuduğu eğitim alanıyla uyumlu bir meslek grubunda mı? Örneğin hemşirelik mezunu hemşire olarak mı çalışıyor, yoksa satış danışmanı olarak mı?

Bu göstergeyi okurken iki şeyi bilmek gerekiyor:

• Bölüm değil, alan. TÜİK oranı bölüm bölüm açıklamıyor; bölümleri 10 geniş eğitim alanında topluyor. "Psikoloji mezunlarının şu kadarı" diyemiyoruz, ama "psikolojinin de içinde olduğu alanın şu kadarı" diyebiliyoruz.
• Yalnızca ücretli çalışanlar. Oran, SGK 4/A kapsamında ücretli çalışan mezunlar arasında hesaplanıyor. Kendi işini kuranlar, serbest çalışanlar ve memurların bir kısmı bu hesabın dışında.

Lisans: 10 alanın kendi alanında çalışma oranları

Oranlar 2025 verisidir. Lisans mezunlarının ortalaması %56,7.

Hangi bölüm hangi alanda?

Her alanın 2026 kontenjanına göre en kalabalık bölümleri aşağıda. Bölüm adına dokununca o bölümün istihdam oranını, iş bulma süresini ve kazanç grubunu görürsün.

• Sağlık ve refah: Tıp, Hemşirelik, Diş hekimliği, Ebelik, Fizyoterapi ve rehabilitasyon
• İş, yönetim ve hukuk: İşletme, Hukuk, Yönetim bilişim sistemleri, Maliye
• Eğitim: Sınıf öğretmenliği, Okul öncesi öğretmenliği, İngilizce öğretmenliği, Rehberlik
• Mühendislik, imalat ve inşaat: Elektrik-elektronik mühendisliği, Endüstri mühendisliği, Makine mühendisliği, Mimarlık
• Bilişim ve iletişim teknolojileri: Bilgisayar mühendisliği, Yazılım mühendisliği, Bilişim sistemleri ve teknolojileri
• Hizmetler: Gastronomi ve mutfak sanatları, Turizm işletmeciliği, Lojistik yönetimi
• Tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik: Veteriner, Tarla bitkileri, Bahçe bitkileri
• Sanat ve beşeri bilimler: İlahiyat, Görsel iletişim tasarımı, İngiliz dili ve edebiyatı, Tarih
• Doğa bilimleri, matematik ve istatistik: Matematik, Moleküler biyoloji ve genetik, Kimya, Biyoloji
• Sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon: Psikoloji, İktisat, Halkla ilişkiler ve reklamcılık, Uluslararası ilişkiler

Tablodan öne çıkan üç bulgu

Sağlıkta bile her 5 mezundan 1'i alan dışında

Sağlık ve Refah, kendi alanında çalışmada ilk sırada. Tıp, hemşirelik, diş hekimliği ve ebelik gibi mesleklerin çoğu o diploma olmadan yapılamıyor, bu yüzden yüksek oran şaşırtıcı değil. Ama oran 2022'de %87,9 iken 2023'te %79,3'e indi ve o günden beri %80 civarında. Yani "sağlık okursam kesin mesleğimi yaparım" denilen alanda bile mezunların yaklaşık beşte biri başka bir işte.

Bilişim ortalamanın altında, ama bu işsizlik değil

Bilgisayar ve yazılım mühendisliğinin de içinde olduğu Bilişim ve İletişim Teknolojileri alanında oran %56,1; yani lisans ortalamasının (%56,7) bile biraz altında. Kadın mezunlarda oran %47,8, erkeklerde %60,0.

Bu, bilişim mezunlarının iş bulamadığı anlamına gelmiyor. Bilgisayar mühendisliği mezunlarının %80,8'i kayıtlı olarak çalışıyor. Sadece hepsi bilişim meslek gruplarında değil. İş bulmak başka, alanında iş bulmak başka. Üstelik bilgisayar ve yazılım mühendisliği kazançta en üst grupta; yani alan dışında çalışanlar da ortalamada iyi kazanıyor. Hangi bölümlerin hem hızlı iş bulup hem çok kazandırdığını En Hızlı İş Bulan ve En Çok Kazandıran Bölümler yazımızda anlattık.

Bir not: Yönetim bilişim sistemleri TÜİK sınıflamasında bilişim değil, İş, Yönetim ve Hukuk alanında yer alıyor.

Eğitimde kadınlar ile erkekler arasında 25 puan fark

Eğitim alanında kadın mezunların %73,7'si, erkek mezunların ise %48,6'sı kendi alanında çalışıyor. Benzer bir fark İş, Yönetim ve Hukuk (%86,1'e %73,1) ile Sanat ve Beşeri Bilimler (%54,7'ye %35,0) alanlarında da var. Bilişim ve mühendislikte ise durum tersine dönüyor: Bu alanlarda erkek mezunların oranı daha yüksek.

Listenin dibi: Sosyal bilimler

Son sırada Sosyal Bilimler, Gazetecilik ve Enformasyon alanı var: %20,6. Bu alanda psikoloji, iktisat, sosyoloji, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler ve halkla ilişkiler gibi kalabalık bölümler bulunuyor. Her 5 mezundan yalnızca 1'i kendi alanıyla ilgili bir meslek grubunda çalışıyor.

Ama aynı alanın mezunlarının %68,7'si kayıtlı olarak çalışıyor. Yani sosyal bilimler mezunları iş buluyor; çoğu yalnızca alanının dışında çalışıyor. Bu bölümlerin kazandırdığı yazma, analiz ve iletişim becerileri farklı sektörlerde de karşılık buluyor olabilir. TÜİK verisi bunun nedenini değil, yalnızca sonucunu gösteriyor.

Ön lisans: 9 alanın kendi alanında çalışma oranları

TÜİK aynı göstergeyi ön lisans (2 yıllık) mezunları için de yayımlıyor. Ön lisansta Eğitim alanı yok, bu yüzden tabloda 9 alan var:

Oranlar 2025 verisidir. TÜİK ön lisans için tüm alanların ortalamasını yayımlamıyor.

Ön lisans tablosu lisanstan oldukça farklı:

• Sağlık ve Refah lisansta %80 ile birinci, ön lisansta ise %44,3 ile ortalarda.
• Bilişim ön lisansta %27,7; lisanstaki oranın (%56,1) yarısından az.
• Lisansta olduğu gibi ön lisansta da son sıra Sosyal Bilimler: %7,8.

Ön lisans alanlarının istihdam oranı ve iş bulma süresi için ön lisans istihdam sayfamıza, iki düzeyin genel karşılaştırması için Ön Lisans mı Lisans mı? yazımıza bakabilirsin.

Kendi bölümüne nasıl bakarsın?

1. Bölümlere göre istihdam sayfasında bölümünü bul. Bölüm sayfasında o bölümün hangi TÜİK alanında yer aldığı ve o alanın kendi alanında çalışma oranı yazıyor.
2. Aynı sayfada bölümün kendi göstergelerine de bak: mezunların ne kadarının çalıştığı, ilk işe kaç ayda girdiği ve kazanç grubu. Bunlar bölüm bazında yayımlanıyor.
3. Bölümü okuyabileceğin üniversiteleri, taban puanlarını ve başarı sıralarını Bölüm Arama'da gör.

Örneğin Psikoloji sayfasında mezunların %64,5'inin kayıtlı olarak çalıştığını, alanın kendi alanında çalışma oranının ise %20,6 olduğunu görürsün.

Bu veri neyi söylemez?

Bu tablo "bu bölümleri okuma" demek değil:

• Serbest çalışanlar ve kendi işini kuranlar sayılmıyor. Oran yalnızca ücretli çalışanlar arasında hesaplanıyor. Psikolog, avukat ya da mimar olarak kendi bürosunu açan mezun bu hesaba girmiyor.
• Eğitime devam edenler var. Yüksek lisans ya da doktora yapan, akademiye geçen mezunlar da kayıtlı istihdamda görünmeyebilir.
• Alan dışında çalışmak kötü bir sonuç olmak zorunda değil. Mezunların bir kısmı bilerek başka bir sektöre geçiyor ve orada başarılı oluyor.
• Alan ortalaması, bölümün kendisi değil. Aynı alandaki iki bölümün durumu birbirinden farklı olabilir.

Yine de tercih yaparken "mezun olunca ne olacak?" sorusunu bilerek yapmak önemli. Sevdiğin bölümü oku, ama ne beklediğini bilerek oku.