Sonuçlar açıklandığı gün kapınızın önünde sıra oluşur. Her öğrencinin elinde bir başarı sırası, kafasında yarım bir liste, yanında da çoğu zaman farklı düşünen bir veli vardır. Tercih süresi ise iki haftayı bulmaz. Bu yazıda rehber öğretmenlerin tercih dönemini daha az telaşla geçirmesi için yapılacakları sırasıyla topladık: sonuçlardan önce neler hazırlanır, görüşmede neler sorulur, liste nasıl kontrol edilir ve her adımda Hangi Bölüm'ün hangi ekranından yararlanabilirsiniz.
Tercih danışmanlığı kimin işi?
Okullarda bu işin yükü büyük ölçüde rehber öğretmenlerin omzundadır. MEB, 2025 tercih döneminde 81 ilde 19.232'si YKS için olmak üzere 30 binden fazla tercih danışmanlığı birimi kurdu. Birimlerde rehber öğretmenler ve psikolojik danışmanlar görev aldı; öğrencilerle bireysel görüşmeler yapıldı ve bu görüşmeler e-Rehberlik sistemine işlendi. MEB'in 2026'da yayımladığı "YKS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendirme Kılavuzu" da aynı çizgide: tercihin yalnızca puana göre yapılmamasını, ilgi ve yeteneklerin de hesaba katılmasını, YÖK Atlas ve ÖSYM kılavuzu gibi güvenilir kaynakların kullanılmasını öneriyor.
Yani öğrenciyi tanımak da, veriyi doğru okumak da sizden bekleniyor. Aşağıdaki adımlar bu iki işi bir arada yürütmek için.
Tercih dönemi takvimi: hangi ay ne yapılır?
| Dönem | Sizin işiniz |
|---|---|
| Ekim – Mayıs | Öğrenciyi tanıma, ilgi anketleri, puan türünün netleşmesi, deneme takibi |
| Haziran | YKS; sınav sonrası beklentiyi gerçekçi tutmak |
| Temmuz (sonuç günü) | Sıra, OBP, özel kontenjan ve koşul kontrolleri |
| Temmuz – Ağustos (tercih süresi) | Öğrenci ve veli görüşmeleri, liste, son kontroller, onay |
| Ağustos | Yerleştirme sonuçları; yerleşemeyen öğrenciyle ek tercih planı |
| Eylül | Ek tercih ve ek yerleştirme |
ÖSYM 2027 takvimini henüz yayımlamadı. Kesin tarihler açıklandığında YKS takvimi sayfamızda güncellenir; son tercih gününü öğrencilerinize oradan hatırlatabilirsiniz.
1. Sonuçlardan önce: öğrenciyi tanıyın
Temmuz'daki görüşmenin verimli geçmesi, öğrencinin hangi alana yöneldiğini önceden bilmenize bağlı. Bu aşamada üç şeyi netleştirin.
İlgi ve yetenek. Hangi Bölüm'deki Bana hangi bölüm uygun? sayfasında iki kısa anket var. "Kendini Tanı" anketi (yaklaşık 2 dakika) öğrencinin karakter ve yetenekleri hakkında ipuçları verir, "Bölüm Uyumu" anketi (yaklaşık 3 dakika) ona uygun alanları ve bölümleri listeler. Anketleri sınıfta ya da ödev olarak çözdürebilirsiniz. Öğrenci sonucunu tek dokunuşla paylaşılabilir bir görsele çevirip size gönderebilir; görüşmeye bu sonuçla başlamak, "Ne olmak istiyorsun?" sorusunun yarattığı sessizliği kırar.
Puan türü. Öğrencinin SAY mı, EA mı, yoksa TYT ile ön lisansı da düşünmesi mi gerektiği ne kadar erken netleşirse çalışma planı da o kadar netleşir. Puan türlerinin farkını öğrencilerle paylaşabileceğiniz dille Puan Türü Ne Demek? yazımızda anlattık.
Deneme gidişatı. Öğrenci deneme netlerini Hangi Bölüm'deki Benim Sayfam ekranına girdiğinde puanı ve tahmini başarı sırası hesaplanır, gidişat grafiği oluşur. Hedef program ile bugünkü sıra arasındaki fark somut bir sayıya dönüşür. Mezuniyet sonrasını konuşmak için de bu dönem uygundur: bölümlerin mezun istihdam oranları İstihdam sayfasında, KPSS ile kamuya atanma imkânı KPSS kadroları sayfalarında, yurt dışında çalışmayı düşünenler için akredite programlar ana sayfadaki "Yurtdışında kariyer istiyorum" ekranında.
2. Sonuç günü: önce koşulları kontrol edin
Sonuçlar açıklandığında listeye geçmeden önce her öğrenci için şu dört kontrolü yapın. Bunlar listenin kapsamını baştan değiştirir.
Başarı sırası ve OBP. Hangi puan türlerinde puanı hesaplandı, sırası kaç? Önceki yıl bir programa yerleşmiş öğrencinin okul puanı katkısı yarıya iner (kayıt yaptırmamış olsa bile). Sınavdan önce ya da sonra yaklaşık sırayı görmek için Puan Hesapla aracında "Geçen yıl yerleşmedim" düğmesini doğru ayarlamak yeterli.
Özel kontenjan hakkı. Okul birincisi, 34 yaş üstü kadın ya da şehit ve gazi yakını olan öğrenci, ilgili programlarda genel kontenjandan daha kolay bir sıra ile yerleşebilir. Bu kontenjanların taban sırasını ÖSYM ayrıca yayımlamıyor; Hangi Bölüm bunları tahmini olarak (≈ işaretiyle) gösterir. Ara sekmesinde Filtreler → Özel kontenjanlar bölümünden öğrencinin kontenjanını seçtiğinizde şans hesapları o kontenjana göre yapılır. Tercih Robotu da öğrenciye özel kontenjan hakkı olup olmadığını sorar.
MTOK ve KKTC uyruklu kontenjanları. MTOK kontenjanları yalnızca Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi mezunlarına, KKTC uyruklu kontenjanları yalnızca KKTC uyruklu adaylara açıktır. Ara sekmesinin üstündeki M.T.O.K. ve KKTC uyruklu çipleriyle bu programları ayrıca listeleyebilirsiniz. Tercih Robotu lise türünü sormadığı için MTOK programlarını önermez; meslek lisesi öğrencilerinizin listesine bu programları siz eklemelisiniz.
Başarı sırası şartı ve program koşulları. Tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, eczacılık, diş hekimliği ve öğretmenlik programlarında en düşük başarı sırası şartı var (Başarı Sırası Şartı Olan Bölümler). Bazı programlarda ise cinsiyet, yaş, sağlık ya da lise türü koşulları bulunur. ÖSYM bu koşulların bir kısmını tercih sırasında kontrol etmez; koşulu taşımayan aday yerleşse bile kaydı yapılmaz. Hangi Bölüm'de her programın sayfasında "Koşul: Var" satırına dokununca kılavuzdaki maddelerin tam metni açılır. Filtreler'deki "Bağlayıcı koşulu olmayanlar" seçeneği ise bu tür koşulu olan programları listeden çıkarır.
3. Öğrenciyle tercih görüşmesi
İyi bir görüşme listeyi değil, öğrencinin önceliklerini konuşarak başlar. Şu soruları sormanızı öneririz:
- Hangi alanda çalışmak istiyorsun? Hiç istemediğin alan var mı?
- Şehir dışına gidebilir misin? Gidemiyorsan hangi şehirler mümkün?
- Vakıf üniversitesi düşünüyor musun? Ailen yıllık ne kadar ödeyebilir, yalnız burslu programlar mı?
- Senin için daha önemli olan hangisi: bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?
- Kamuya atanmak mı, özel sektör mü, yurt dışı mı?
- Bu yıl hiçbir yere yerleşemezsen seneye yeniden hazırlanmayı göze alır mısın?
Son sorunun cevabı listenin ne kadar iddialı kurulacağını belirler. Ardından seçenekleri daraltın:
- Ara sekmesi: Arama kutusuna "SAY 45 bin İstanbul bilgisayar mühendisliği" gibi tek bir cümle yazmak yeterli; puan türü, sıra, şehir ve bölüm filtre olarak ayrışır. Filtreler'de ücretsiz (devlet ya da tam burslu), yeni açılan, akredite programlar gibi seçenekler var.
- Program sayfaları: Her programın kendi sayfasında son yılların taban puanı ve başarı sırası, kontenjan, lisans programlarında son yerleşenin netleri, ücret ve burs durumu, akreditasyon ve mezunların istihdam verisi bir arada. Öğrenciyle aynı ekrana bakarak konuşabilirsiniz.
- Favoriler ve karşılaştırma: Aday programları favorilere ekletip Karşılaştır düğmesiyle yan yana görebilirsiniz.
Tercih Robotu ile ilk taslak. Görüşme sırasında Tercih Robotu'nu öğrenciyle birlikte çalıştırabilirsiniz. Robot puan türünü, başarı sırasını, üniversite türünü, şehir ve bölüm tercihlerini sorar; birkaç dakikada 24 tercihlik, şans bantlarına göre dengelenmiş bir liste kurar. MEB kılavuzunun da hatırlattığı gibi, otomatik bir araç kararı vermemeli. Robotun listesini görüşmenin başlangıç noktası olarak kullanın: hangi programı neden çıkardığınızı öğrenciyle konuşmak, boş bir sayfadan başlamaktan çok daha verimli. Robotun önerdiği bantların geçmiş yıl verisinde ne kadar tuttuğunu Tercih Robotu Güvenilir mi? yazımızda test ettik.
4. 24 tercihi dengeleyin
ÖSYM öğrenciyi puanının yettiği en üst tercihine yerleştirir; altındaki tercihlere bakılmaz ve yerleştikten sonra daha düşük puanlı bir programa geçilemez. Bu yüzden listedeki sıra programların zorluğuna göre değil, öğrencinin isteğine göre olmalı. Dengeli bir liste için önerdiğimiz dağılım: 2 Sürpriz, 4 İddialı, 8 Hedef, 6 Güvenli, 4 Sigorta. Bantların nasıl hesaplandığını Tercih Listesi Nasıl Yapılır? yazımızda örnekle anlattık.
Hangi Bölüm'deki Tercih Listem ekranı bu dengeyi kontrol etmenize yardım eder:
- Listeye 50 programa kadar eklenebilir; ilk 24'ü tercih formuna girer, aşağıdakiler yedekte bekler. Sürükleyerek sıra değiştirilir.
- Her satırda programın şans bandı görünür; bantların dağılımına tek bakışta göz atabilirsiniz.
- "Listende N sorun var" uyarısı: Aynı puan türünde, kendisinden belirgin biçimde kolay bir programın altında kalan tercih işaretlenir. Öğrenci üstteki kolay programa zaten yerleşeceği için o tercih büyük olasılıkla işe yaramaz. Uyarıya dokununca programın taşınması gereken yer gösterilir.
- Ölü tercih uyarısı: Öğrencinin sırasına göre çok kolay bir programın altındaki satırlar soluklaşır; bu satırlara sıra gelmesi çok düşük bir olasılıktır.
Ana sayfadaki Önerilen Listeler de görüşmede işe yarar: son iki yılda başarı sırası en çok yükselen ve gerileyen programlar ile 2026'da hiç yerleşen olmayan programlar. Boş kalan bir programı listeye "garanti" diye yazdırmadan önce neden boş kaldığına bakın.
5. Veli görüşmesi
Veliyle görüşmede amaç, öğrencinin kararını veliye anlatmak ve kaygıları önceden konuşmaktır. Üç konu çoğu zaman masaya gelir: şehir dışı, ücret ve "bu bölümün işi var mı?" sorusu. Görüşmeden önce:
- Tercih Listem'deki Paylaş düğmesi listenin forma giren ilk 24 tercihini tek bir görsele dönüştürür. Bu görseli görüşmeden önce veliye gönderin; veli listeyi önceden inceleyip sorularıyla gelsin.
- Vakıf üniversitesi tercihlerinde yıllık ücreti ve burs oranını program sayfasından birlikte okuyun.
- İş bulma kaygısı için bölümün istihdam verisini ve KPSS kadro sayısını gösterin. Rakamlar, "falanca bölümün işi yok" gibi kalıp yargılardan daha ikna edicidir.
6. Son kontroller ve onay
Öğrenci tercihlerini ÖSYM'nin sistemine kendisi girer ve onaylar. Onaydan önce şu listeyi birlikte gözden geçirin:
- Listedeki her programın koşullarını öğrenci taşıyor mu?
- Kazandığında kaydolmak istemeyeceği bir program var mı? Varsa çıkarın.
- Vakıf programlarının ücretini aile karşılayabilir mi?
- Program kodları doğru mu? Hangi Bölüm'de program sayfasındaki kod satırına basılı tutunca kod kopyalanır; elle yazarken karıştırılan rakamlar başka bir programa yerleşmeye yol açabilir.
- Liste ÖSYM'de onaylandı mı? Onaylanmamış tercih geçerli değildir.
- Son güne bırakılmadı mı? Son gün sistem yoğunlaşır.
Onaylanan listenin bir çıktısını ya da ekran görüntüsünü öğrencinin dosyasına ekleyin; yerleştirme sonucu açıklandığında hangi tercihe yerleştiğini birlikte değerlendirmek kolaylaşır.
7. Yerleştirme sonrası ve ek yerleştirme
Yerleşemeyen öğrenciyle ilk görüşme ek tercih planıdır. Ek yerleştirmede boş kalan kontenjanlar ilan edilir; geçen yılın ek kontenjanlarını ve en düşük puanlarını 2026 Ek Yerleştirme Kontenjanları ve Taban Puanları sayfamızda görebilirsiniz. Ek yerleştirme döneminde Hangi Bölüm'de o yılın ek kontenjanları da aranabilir hâle gelir.
Yerleştiği programa kaydolmak istemeyen öğrenciye de bir hatırlatma yapın: bir programa yerleşmiş olmak, kayıt yaptırmasa bile ertesi yıl okul puanı katkısını yarıya indirir. Bu karar seneye yeniden sınava girmeyi düşünen öğrenci için önemlidir.
Çok öğrenciyle çalışıyorsanız: öğretmen paneli
Yukarıdaki adımları onlarca öğrenci için ayrı ayrı yürütmek zor. Hangi Bölüm'ün rehber öğretmenlere yönelik paneli bu işi tek ekranda toplar: öğrencilerinizi sınıflara ayırır, e-postayla davet edersiniz; deneme sonuçlarını siz ya da öğrenci girer, puan ve tahmini sıra otomatik hesaplanır; her öğrenciniz için hazırladığınız tercih listesi öğrencinin hesabında "Öğretmenimin Listesi" olarak görünür. Panel ve içindeki tüm hizmetler ücretsizdir.
Yazdırılabilir kontrol listesi ve boş tercih formu
Bu yazıdaki adımları tek sayfalık bir kontrol listesine, yanına da öğrencilerinize verebileceğiniz 24 satırlık boş bir tercih formuna dönüştürdük. Görüşme dosyanıza ekleyebilir, öğrencilere çoğaltıp dağıtabilirsiniz.
Kontrol listesini ve boş tercih formunu indir (PDF)
Sık sorulan sorular
Tercih danışmanlığında hangi kaynaklar kullanılmalı?
Resmî kaynak ÖSYM'nin yükseköğretim programları ve kontenjanları kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Hangi Bölüm bu verileri (ve TÜİK istihdam verisini) tek yerde, arama ve filtreleme yapılabilir biçimde sunar. Program koşulları gibi bağlayıcı bilgilerde son sözü her zaman ÖSYM kılavuzu söyler.
Tercih Robotu'nun hazırladığı liste olduğu gibi kullanılabilir mi?
Robot, geçmiş yılların verisine dayanan dengeli bir başlangıç listesi kurar. Öğrencinin ilgi alanlarını, ailenin ücret sınırını ya da program koşullarının tamamını bilemez. Listeyi görüşmede gözden geçirip öğrencinin istemediği programları çıkarmanızı öneririz.
Özel kontenjan hakkı olan öğrencinin şansı nasıl hesaplanır?
Ara sekmesindeki Filtreler'den öğrencinin kontenjanını (okul birincisi, 34 yaş üstü kadın, şehit ve gazi yakını) seçtiğinizde programların şans bandı o kontenjanın tahmini taban sırasına göre hesaplanır. ÖSYM bu kontenjanların sırasını yayımlamadığı için değerler tahminidir; listede genel kontenjanla da yerleşilebilecek programlara yer verin.
Öğrenci ve veli farklı programlar istiyorsa ne yapmalı?
Önce her iki tarafın gerekçesini aynı veriye bakarak konuşun: istihdam, ücret, şehir ve başarı sırası. Uzlaşma çoğu zaman listenin üst kısmına öğrencinin, alt kısmına iki tarafın da kabul ettiği programların yazılmasıyla sağlanır. Öğrencinin kaydolmak istemeyeceği bir programın listeye yazılmaması gerektiğini veliye mutlaka hatırlatın.
Hangi Bölüm'ü öğrencilerle birlikte kullanmak ücretli mi?
Hayır. Site, Tercih Robotu, anketler ve öğretmen paneli dahil tüm hizmetler ücretsizdir. Listeleri kaydetmek ve öğretmenle paylaşmak için öğrencinin üye olması yeterli.
Meslek lisesi öğrencileri için nelere dikkat edilmeli?
MTOK kontenjanları yalnızca Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi mezunlarına açıktır ve hangi alan/dal mezununun hangi programı tercih edebileceği kılavuzda belirtilir. Ara sekmesindeki M.T.O.K. çipiyle bu programları listeleyip her birinin koşulunu program sayfasında kontrol edin. Tercih Robotu MTOK programlarını önermediği için bunları listeye elle eklemeniz gerekir.




