YKS sonuçların açıklandı, elinde bir başarı sırası var ve önünde 24 boş satır duruyor. Hangi programları yazacaksın? Hangisi üstte, hangisi altta olacak? Kaç tane "garanti" tercih koymalısın? Bu yazıda tercih listesi nasıl yapılır, 24 tercihi nasıl dağıtırsan hem hayalindeki programlara şans tanır hem de boşta kalmazsın, adım adım anlatıyoruz.
ÖSYM yerleştirmesi nasıl işler?
İyi bir liste kurmak için önce sistemin nasıl çalıştığını bilmen gerekir. 2026 tercih kılavuzu bunu üç kuralla özetliyor:
- Puanı yüksek olan önce yerleşir. Bir programa, o programı listesine yazmış adaylar arasından puanı en yüksek olanlar kontenjan kadar yerleştirilir.
- Yalnızca bir programa yerleşirsin. Bu program, puanının yettiği en üst tercihindir. Kılavuzun ifadesiyle: "Bunun altında kalan tercihler işleme konmaz."
- Sonradan değiştiremezsin. Bir programa yerleştikten sonra daha düşük puanla öğrenci alan başka bir programa geçemezsin.
Bunun pratik sonucu şu: Listendeki sıra, programların zorluğuna göre değil senin isteğine göre olmalı. Puanın birinci tercihine yetiyorsa oraya yerleşirsin; yetmiyorsa sistem ikinciye bakar, sonra üçüncüye. Bir programı listede aşağıya koymak sana "yedek" olarak kazandırmaz; o programa ancak üstündekilerin hiçbirine puanın yetmezse yerleşirsin.
Kılavuz ayrıca güzel bir kontrol sorusu öneriyor: "Beşinci tercihine giriş hakkı kazanacak olsan, 'Keşke altıncı tercihimi kazanmış olsaydım.' demeyeceğinden emin misin?" Bu soruyu listedeki her satır için sor.
Listeye başlamadan önce
1. Başarı sıranı bil. Tercihte puandan çok sıra işe yarar, çünkü sınavın zorluğu her yıl değişir ama sıra değişmez. Programları geçen yılın taban başarı sırasıyla karşılaştıracaksın. Puan ile sıra arasındaki farkı Taban Puan Nedir? Başarı Sırası Nedir? yazımızda anlattık. Sıranı henüz bilmiyorsan Puan Hesapla aracıyla yaklaşık sıranı görebilirsin.
2. Hangi puan türlerinde tercih yapabileceğini netleştir. SAY, EA, SÖZ, DİL ve TYT puanlarının her biri ayrı bir sıra listesidir. Birden fazla puan türünde puanın hesaplandıysa hepsinden aynı listeye tercih yazabilirsin. Ayrıntısı Puan Türü Ne Demek? yazımızda.
3. Koşulları kontrol et. Bazı programlar yalnızca belli adayları alır: tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, eczacılık, diş hekimliği ve öğretmenlik programlarında en düşük başarı sırası şartı vardır (Başarı Sırası Şartı Olan Bölümler). Bazılarında cinsiyet, yaş ya da sağlık şartı, bazılarında lise türü şartı (MTOK kontenjanları) ya da uyruk şartı (KKTC uyruklu kontenjanları) bulunur. ÖSYM bu koşulların bir kısmını tercih sırasında kontrol etmez. Kılavuz açıkça uyarıyor: koşulunu taşımadığın bir programa yerleşsen bile kaydın yapılmaz.
4. Kaydolmayacağın programı yazma. Kılavuz bunu da söylüyor: "Kazansanız bile kaydolmayı istemediğiniz bir programa tercih listenizde yer vermemeniz yararınıza olacaktır." "Nasılsa yerleşmem" diye yazdığın programa yerleşirsen o yıl için başka bir şansın kalmaz. Üstelik bir programa yerleşen adayın ertesi yıl okul puanı (OBP) katkısı yarıya iner; kayıt yaptırmasan bile. Diploma notu 100 olan bir adaya 60 yerine 30 puan eklenir. Ayrıntısını Taban Puan Nedir? Başarı Sırası Nedir? yazımızda anlattık.
24 tercih nasıl dağıtılır? Şans bantları
Listeyi kurmanın en kolay yolu programları şans bantlarına ayırmaktır. Her programın 2026 taban başarı sırasını kendi sıranla karşılaştırırsın. Programın taban sırası seninkinden küçükse (yani daha iyi bir sıraysa) o program senin için zordur, büyükse kolaydır.
Hangi Bölüm'de kullandığımız beş bant ve 24 tercihlik bir listede önerdiğimiz dağılım şöyle:
| Şans bandı | Programın taban sırası, senin sıranın… | Kaç tercih? | Ne işe yarar? |
|---|---|---|---|
| Sürpriz | 0,50–0,75 katı | 2 | Geçen yıla göre zor, ama tutarsa en çok istediğin yerlerden biri olur. |
| İddialı | 0,75–0,90 katı | 4 | Biraz zor; iyi bir yıl geçirirsen yerleşebilirsin. |
| Hedef | 0,90–1,16 katı | 8 | Sıranla en uyumlu programlar; listenin omurgası. |
| Güvenli | 1,16–1,41 katı | 6 | Sıran bu programlara büyük olasılıkla yeter. |
| Sigorta | 1,41–2,00 katı | 4 | Boşta kalmamak için; yine de kaydolmak isteyeceğin programlar olmalı. |
Örnek: SAY başarı sıran 50.000 olsun. Taban sırası 25.000 ile 37.500 arasındaki programlar senin için "Sürpriz", 45.000 ile 58.000 arası "Hedef", 70.500 ile 100.000 arası "Sigorta" olur. Senin sıranın yarısından daha iyi sırayla dolan programlar listede yer israfıdır; iki katından daha kötü sırayla dolanlar ise gereğinden kolaydır, onların yerine daha iyi bir program yazabilirsin.
Seçenek sıkıntısı genelde olmaz. 2026 verisine göre 50.000 SAY sırası için bu beş bantta toplam 1.000'den fazla program var: Sürpriz 215, İddialı 146, Hedef 171, Güvenli 158, Sigorta 396 (KKTC uyruklu ve MTOK kontenjanları ile başarı sırası şartını karşılamadığın programlar hariç). Asıl iş, bunların arasından şehir, üniversite ve bölüm tercihine en uygun 24 programı seçmek.
Bu dağılım bir başlangıç noktasıdır, kural değildir. Mutlaka bir yere yerleşmek istiyorsan Güvenli ve Sigorta tercihlerini artırabilirsin. Bu yıl yerleşmezsen seneye tekrar hazırlanmayı göze alıyorsan listenin üst yarısını daha iddialı kurabilirsin.
Neden güvenli tercihler şart?
Çünkü taban sıraları yıldan yıla oynar. Veritabanımızdaki programlarda 2025 ve 2026 taban başarı sıralarını karşılaştırdık:
- Lisans programlarında taban sırası tipik olarak yüzde 15 kadar değişti; her 5 programdan birinde değişim yüzde 25'i aştı.
- Ön lisans programlarında tipik değişim yüzde 12 oldu; programların yaklaşık yüzde 5'inde yüzde 25'i aştı.
Yani geçen yıl 50.000. sırayla dolan bir program bu yıl 40.000'de de kapanabilir, 60.000'de de. Listenin tamamını "tam sınırda" programlardan kurarsan küçük bir kayma bile seni hiçbir yere yerleşemeden bırakabilir. Kılavuz da özel kontenjanlar için aynı uyarıyı yapıyor: tercihlerinin tümünü çok istenen programlardan yapanlar hiçbir yere yerleşemeyebilir.
Listeyi sıralarken dikkat: "ölü tercih"
Sıranın istek sırası olması gerektiğini söyledik. Ama bir istisna var. Diyelim ki listende 5. sırada taban sırası 80.000 olan bir program, 6. sırada ise taban sırası 55.000 olan bir program var ve senin sıran 60.000. Puanın 5. tercihe büyük olasılıkla yeteceği için oraya yerleşirsin; 6. tercihe hiç sıra gelmez. Üstünde çok daha kolay bir program bulunan tercihe ölü tercih denir. 24 satırdan birini boşa harcamış olursun.
Pratik kural: Aynı puan türünde, alttaki bir programın taban sırası üstündekinden belirgin biçimde daha iyiyse (daha küçük sayıysa) bu sırayı yeniden düşün. Alttaki programı gerçekten daha çok istiyorsan onu yukarı al. İstemiyorsan listeden çıkar ve yerine işine yarayacak bir program yaz. Bu nedenle iyi kurulmuş listeler çoğu zaman kendiliğinden zordan kolaya doğru sıralanır: üstte Sürpriz ve İddialı, ortada Hedef, altta Güvenli ve Sigorta.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca tanıdık 5-6 programı yazmak. Hepsi aynı zorluktaysa ve sıran biraz kayarsa hiçbirine yerleşemezsin.
- Listeyi zorluk sırasıyla kurup isteği unutmak. En kolay programı en alta koymak doğru; ama arada istemediğin programlar olmamalı.
- Puanla karşılaştırmak. Sınavın zorluğu değiştiği için geçen yılın taban puanı bu yıl yanıltır; başarı sırasıyla karşılaştır.
- Koşulları okumamak. Başarı sırası şartı, yaş, sağlık, lise türü ve uyruk şartları kaydı engelleyebilir.
- Son güne bırakmak. Tercih süresi içinde listeni istediğin kadar değiştirebilirsin; erken kur, sonra gözden geçir.
Tercih Robotu ile 24'lük listeni otomatik oluştur
Bu yazıda anlattığımız şans bandı mantığını Tercih Robotu senin yerine uygular. Başarı sıranı (ya da puanını), puan türünü, üniversite türünü ve istersen şehir, bölüm ve üniversite tercihlerini yazarsın. Robot tüm lisans ve ön lisans programları arasından sana uyanları seçer, 24 tercihi bu bantlara dağıtır ve ölü tercih oluşmayacak biçimde sıralar. Ücretsizdir.
Listeni kendin kurmak istersen Tercih Listem bölümüne program ekleyebilirsin; listende sıra sorunu varsa ilgili satır işaretlenir ve hangi sıraya taşıman gerektiği önerilir.
Sık sorulan sorular
24 tercihin hepsini doldurmak zorunda mıyım?
Hayır. Kılavuz tercih alanlarının tamamının doldurulmasının zorunlu olmadığını söylüyor. Yalnızca dört programa gitmek istiyorsan dört program yazabilirsin. Ama her boş satır, yerleşme olasılığını artırabilecek bir fırsatın kullanılmaması demektir.
Kaç tane güvenli tercih yapmalıyım?
Önerdiğimiz dağılımda 24 tercihin 10'u Güvenli ve Sigorta bandında. Bu yıl mutlaka yerleşmek istiyorsan bu sayıyı artırabilirsin. Güvenli tercihlerin de kaydolmak isteyeceğin programlar olmalı.
Lisans ve ön lisans programlarını aynı listeye yazabilir miyim?
Evet. TYT puanın hesaplandıysa ön lisans programlarını, AYT/YDT'de puanın hesaplandıysa lisans programlarını tercih edebilirsin; hepsi aynı 24 tercihlik listeye girer. Sistem yine en üstteki uygun tercihine yerleştirir.
Tercihlerimi gönderdikten sonra değiştirebilir miyim?
Evet. Tercih süresi bitene kadar ÖSYM'nin tercih ekranından listeni değiştirebilir, hatta tamamen silip yeniden yapabilirsin. 2026'da tercih süresi 29 Temmuz–10 Ağustos arasıydı. 2027 tarihleri için YKS takvimi sayfamıza bakabilirsin.
Bir programa yerleşip kaydolmazsam ne olur?
O programdaki hakkını kaybedersin ve o yıl başka bir programa geçemezsin. Ertesi yıl yeniden sınava girersen OBP katkın yarıya iner: OBP 0,12 yerine 0,06 ile çarpılır. ÖSYM bu kuralı kayıt yaptırıp yaptırmamana bakmadan uygular. Bu yüzden listene yalnızca gerçekten kaydolacağın programları yaz.
Okul birincisiysem ayrı bir liste mi yapıyorum?
Hayır. Okul birincileri, 34 yaş üstü kadınlar ve şehit/gazi yakınları için ayrı bir tercih listesi yoktur; aynı 24 tercihi yaparsın. Yerleştirmede bu kontenjanlar diğer kontenjanlarla birlikte değerlendirilir. Bu kontenjanlar çoğu programda 1-2 kişilik olduğu için listeyi yalnızca bunlara güvenerek kurmamak gerekir.
Taban sırası olmayan programları nasıl değerlendirmeliyim?
Yeni açılan ya da geçen yıl hiç dolmayan programların taban sırası yoktur. Bu programlar için şans tahmini yapılamaz. Listene yazacaksan, gerçekten kaydolmak isteyeceğin programlarsa ve sigorta olarak değil ek seçenek olarak yaz.
Kaynaklar ve notlar
- Yerleştirme kuralları, "en üst tercih" ilkesi, tercih alanlarının doldurulmasının zorunlu olmaması, kaydolmak istenmeyen programlarla ilgili uyarı ve kontrol soruları: ÖSYM 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu, madde 2.1.
- Bir önceki yıl bir programa yerleşen adaylarda (kayıt olsun ya da olmasın) OBP katsayısının 0,12'den 0,06'ya inmesi: ÖSYM 2026-YKS Sıkça Sorulan Sorular, soru 51 ve 52.
- Okul birincisi, 34 yaş üstü kadın ve şehit/gazi yakını kontenjanları: aynı kılavuz, madde 2.2.
- Şans bantları ve önerilen dağılım Hangi Bölüm'ün kendi yöntemidir; ÖSYM'nin resmî bir sınıflaması değildir. Bantlar 2026 taban başarı sırasına dayanan bir tahmindir, yerleşmeyi garanti etmez.
- Program sayıları ve taban sırası değişimi: Hangi Bölüm veritabanı (ÖSYM ve YÖK Atlas 2025 ve 2026 yerleştirme sonuçları). Değişim hesabında iki yılda da taban sırası olan programlar kullanıldı (8.769 lisans, 7.791 ön lisans); KKTC uyruklu ve MTOK kontenjanları hariç. "Tipik değişim" ortanca değerdir; değişim, 2026 taban sırasının 2025'e göre yüzde farkıdır (artış ya da azalış).




